Yazı Hakkında

Başlık:Cumhuriyet ve Demokrasi
Kaynak:Cumhuriyet Gazetesi (s.3)
Tarih:29 Ekim 1999, Cuma

Yazı

HAFTAYA BAKIŞ

AHMET TANER KIŞLALI

Cumhuriyet ve Demokrasi

Adını bile duymamış- bir halka, demokrasiyi ve özgürlükleri öğretmek,, benimsetmek için yazılmış bir kitap…

Ya demokrasinin kurumları için yaptıkları?

Samsun’a adımını attığı andan olduğu ana kadar, her şeyi
“halkı temsil eden” bir Meclisle yürüttü. Çok partili döneme
geçilmesi için çaba gösterdi.  Başarısızlığa uğrayınca: partisi
içinde her türlü görüşün filizlenmesine izin verdi.

Meciıs’te bağımsız bir grup oluşması ve muhalefet işlevim
yerine getirmesi için -bazen en yakın çalışma arkadaşlarına
karşın- direndi…

Ve bir de “sivil toplum” için yaptıkları var.

Hem de “hiçbir şeyin devlet denetimi dışında kalamadığı”
faşizmin ve Nazizmin yükseldiği bir dünyada… Henüz ortaçağ
karanlığını yaşayan bir Anadolu da…

Daha ticari ortaklıktan düzenleyen yeterli “mevzuat” bile
yoktu. Ama önce Anadolu Ajansı’nı, arkasından da bugünün TRT’sinin anası olan kurumu, birer “anonim ortaklık “olarak kurdurdu.

Kültür devriminin en önemli ayakları olan Türk Dil ve Tarih
kuramlarını birer dernek olarak kurdurdu.

Dünyanın en gelişmiş sivil toplumları otan İskandinav ülkelerinin en belirgin sivil toptum  örgütlerini, ‘kooperatifleri Türkiye’ye getirdi. Üye oldu öncülüğünü yaptı.

Bazılarına göre meğer Atatürk diktatörmüş…

Siz hiç, daha demokrasinin adını bile duymamış olan bir
halka, demokrasiyi ve özgürlükleri öğretmek için, benimsetmek için kitap yazmış bir diktatör tanıyor musunuz

Siz hiç. yasal muhalefet oluşması. bir muhalefet partisi kurulması için çaba göstermiş bir
diktatör tanıyor musunuz?

Sız hiç. daha kulluktan kurtulamamış olan insanlarla. bir “sı

Atatürk için, cumhuriyet demek demokrasi demekti.

1920‘ler Anadolusu demek! rasının hiçbir koşuluna sahip
değildi. Dünyada demokrasiler
birer birer yıkılıyor. yerlerini baskı rejimlerine bırakıyorlar. Max
VVeber gibi birtoplumbilimci bile, demokrasiyi Marmaris’teki
adam gibi tanımlıyordu

“Demokraside halk güvendiği bir önder seçer. Seçilen önder ‘Şimdi sesinizi kesin ve bana rtaat edin1 der. Artık halk ve
parti, onun işine karışamazlar.”
işte Atatürk, o koşullar içinde
demokrasiyi kurdu. 73. yılını
kutladığımız Cumhuriyet Atatürk için demokrasinin kılıfı ıdı

Demokrasinin hangi koşullarda var olabileceği bellidir.

Yoksulluktan kurtulmuş olma, sanayileşme, kentleşme,
eğitim düzeyi, çoğulcu toplum,
uluslaşma, kitle iletişim araçlarının gelişmiş olması…

1920’ier Anadolusu’nda bun’ ların hiçbin yoktu.

Kişi başına düşen yıllık ulusal
gelir sadece 67 dolardı… Topluiğne. kefen bezi bile dışarıdan
geliyordu, Halkın yüzde sekseni köylerde yaşıyordu… Her on
erkekten, ancak bir tanesi okuryazardı; kadınlarda ise bu oran
binde dörde düşüyordu… Had yo henüz gelmemişti; en çok
satan gazete İstanbul’da, ancak 2-3 bin kadar basıyordu..

Yirmi kadar etnik kökenden
insan vardı. Arna bîr “ulus”yoktu Yani aynı topraklar üzerinde
yaşayan İnsanlar arasında bir
“hız” duygusu yoktu. Dayanışma duygusu yoktu.

Batıda demokrasiyi kurmuş
olan sınıflar da yoktu.

Osmanlı * rı ın tımar sistem i nedeniyle topraksoylu sınıf (aristokrasi) yoktu. Geri kalmışlık
nedeni ile kentsoylu sınıf (öurjuvazi) yoktu Doğal sonucu
olarak işçi sınıfı yoktu (Bir işye: rine bağlı olarak çalışanların
tüm ülkedeki toplam sayısı ancak 70 bin kadardı). Ve Atatürk
cumhuriyeti kurarken şu anlayışla yola çıktı:

“Cumhuriyet repmı demek, vm. toplum jun temelin:.atmak.

> ■ tferppkrasi sistemi He- devlet İçirt savaştm vemtfşAMMMpf*

– ■■ yjffı .-qrwyor rrumitlMMR

Atatürk bu yokluklar içinde
neler y apt?

önce Anadolu insanını
“kul’İoktan “yurttaşlığa yükseltecek adımlar attı.

Laiklik… Eğitim devrimi… Köy
Enstitüleri.. Diinya klasiklerinin
) Tûrkçeye çevri I i p y ayı mlanmast… 404 halkevi 4 bin kadar haikodası…

Ve kendi eliyle kaleme aldığı
” l’a tandaşa Medeni Bilgiler” kitabı… Yan i daha ortaçağ karan
■ lığında yaşayan -demokrasinin

– -Ötebilir mi?.*— –——

Hazır bazı “devlet büyüklenme” (!) bir “tükürük modası*
başlatmışken bir önerim ırar;
“Atatürk diktatördü Keıralızmde demokrasi yoktur. Onu
yıkmadan Türkiye ‘ye demokrasiyi ve sivil toplumu getire meyiz.1″ diyenler üzerinde bir deneme yapabilirsiniz.

Nasıl olsa yüzsüz oldukları
için, hakaret anlamına falan da
gelmez..

(Cumhuriyet, Ekim 1996)

Orijinal Görsel

Yorum ekle

Yorum yaz

Bir Cevap Yazın